Deel 2: bent u klaar voor de transitie?
3 belangrijkste inzichten
- Bepaal eerst het einddoel
Voordat u met technische aanpassingen start, is het essentieel om helder te hebben hoe uw rapportages en afsluitingsproces eruit moeten zien onder IFRS 18, inclusief belangrijke subtotalen en MPM’s. Dit vormt de basis voor alle vervolgstappen. - Consistentie over entiteiten en systemen is cruciaal
Voortbouwend op de data- en classificatie-uitdagingen uit Deel 1 hangt het succes af van duidelijke centrale richtlijnen en het vermogen van alle entiteiten conform IFRS 18 te rapporteren zonder handmatige oplossingen. - Gebruik de checklist om complexiteit en herwerk te voorkomen
IFRS 18 vraagt om tijdige keuzes rondom classificatie, rekeningschema en systeeminrichting om overmatige complexiteit te voorkomen en een schaalbare, toekomstbestendige oplossing te realiseren.
IFRS 18 staat hoog op de financiële agenda, met verplichte toepassing vanaf boekjaar 2027.
In ons vorige artikel, “Aan de slag met IFRS 18-implementatie“, bespraken wij de belangrijkste knelpunten bij de vertaalslag van IFRS 18 naar de praktijk.
Voortbouwend op deze inzichten richt dit artikel zich op de volgende stap: hoe u zich effectief kunt voorbereiden. Op basis van onze implementatie-ervaring introduceren wij een praktische IFRS 18-checklist. Deze helpt organisaties bij het definiëren van het einddoel, het structureren van de transitie en het vroegtijdig vermijden van veelvoorkomende valkuilen.
1. Het vroegtijdig definiëren van het einddoel
Veel organisaties maken de fout om direct in de technische vereisten van IFRS 18 te duiken. In de praktijk starten succesvolle implementaties met een duidelijke visie: hoe zien de rapportages en de jaarafsluiting eruit onder IFRS 18?
Vanuit deze visie kan worden bepaald of een directe overgang mogelijk is, of dat een tijdelijke ‘soft landing’ met parallelle rapportage nodig is. Op basis daarvan kunnen de benodigde activiteiten en voorbereidingen worden ingepland.
Checklistvragen:
- Hebben we gedefinieerd hoe onze IFRS 18-jaarrekening eruit moet zien?
- Welke Management-Defined Performance Measures (MPM’s) worden gebruikt in de financiële overzichten en andere externe publicaties?
- Zijn er Management-Defined Performance Measures (MPM’s) contractueel vastgelegd binnen rapportageverplichtingen naar financiële instellingen of andere stakeholders?
- Zijn de toe te passen MPM’s formeel vastgesteld door de raad van bestuur?
- Kiezen we voor een directe overgang naar IFRS 18 of een periode van parallelle rapportage?
- Is onze organisatie klaar om de extra werklast van parallelle rapportage aan te kunnen?
- Hebben we een tijdlijn opgesteld voor het transitieproces en is deze haalbaar?
2. Het opstellen van een helder overzicht van IFRS 18-classificatie, het rekeningschema en het MPM-framework
Hoewel de classificatievereisten van IFRS 18 op papier overzichtelijk lijken, blijken ze in de praktijk vaak complex te zijn. Zonder duidelijke en centraal vastgelegde interpretatierichtlijnen ontstaan snel inconsistenties, met gevolgen voor het rekeningschema en de rapportage.
Het herontwerp van het rekeningschema is een van de meest impactvolle onderdelen van IFRS 18. Dit raakt niet alleen de rapportage, maar ook de dataverzameling, aansluitingen en historische vergelijkingen. Een gedegen voorbereiding is daarom essentieel.
Checklistvragen:
- Zijn definities en boekingsgangen voor de classificatie van nieuwe IFRS 18-rekeningen vastgelegd in de accounting policies?
- Worden deze interpretaties en regels consistent toegepast binnen de groep en lokale entiteiten?
- Is duidelijk welke bestaande rekeningen moeten worden gesplitst of uitgebreid en wat de impact daarvan is op het grootboekrekeningsschema?
- Zijn de definities en accounting policies van de Management-Defined Measures vastgelegd?
- Is duidelijk gedefinieerd hoe MPM’s op een controleerbare manier kunnen worden gemeten, inclusief de impact van belastingen (rekening houdend met meerdere benaderingen) en minderheidsbelangen?
3. Zorg voor goede afstemming tussen entiteiten
De complexiteit van een IFRS 18-transitie neemt aanzienlijk toe wanneer meerdere entiteiten betrokken zijn. Met nieuwe subtotalen en een sterkere focus op operationele prestaties wordt het essentieel dat alle entiteiten op dezelfde manier werken. Verschillen in interpretatie of datalevering leiden al snel tot inconsistenties in groepsrapportages.
Een succesvolle aanpak vraagt om:
- duidelijke centrale aansturing
- eenduidige interpretatie van classificatieregels
- consistente uitvoering op lokaal niveau
Checklistvragen:
- Zijn de IFRS 18-vereisten duidelijk gecommuniceerd naar alle entiteiten?
- Heeft u een volledig overzicht van alle systemen (ERP, consolidatie, disclosure-oplossingen, analysetools) die worden geraakt?
- Heeft u een duidelijk transitie- of changeplan voor de aanpassing van deze systemen?
- Kunnen alle entiteiten de nieuw gestructureerde data tijdig aanleveren?
- Moeten de nieuwe rapportagestructuur en MPM’s ook worden weerspiegeld in interne managementrapportages en bonusberekeningen?
4. Besteed expliciet aandacht aan change management
Net als in Deel 1 geldt: de grootste uitdaging is vaak niet technisch, maar organisatorisch.
IFRS 18 verandert hoe finance data vastlegt en resultaten toelicht.
Zonder tijdige communicatie en training:
- ontstaan inconsistenties
- nemen handmatige correcties toe
- en verslechtert de datakwaliteit
De gereedheid van medewerkers is daarmee een bepalende factor voor een succesvolle implementatie.
Checklistvragen:
- Zijn lokale finance teams voldoende voorbereid op IFRS 18-classificaties (bijv. operationeel versus niet-operationeel)
- Gebruiken lokale teams goedgekeurde verdeelsleutels om financiële cijfers toe te wijzen aan operationele, investerings- en financieringsactiviteiten?
- Passen lokale teams een goedgekeurde allocatiemethodiek toe bij het retroactief toewijzen van herziene cijfers over 2026?
- Vertrouwen lokale teams op aanvullende processen of handmatige controles om de allocatie tussen operationele, investerings- en financieringsactiviteiten te valideren?
- Zijn er verwachte beëindigde of afgestoten activiteiten die moeten worden gerapporteerd volgens IAS 1 en IFRS 18?
- Is change management tijdig gestart, parallel aan of vóór de technische implementatie?
- Welke mitigatiemaatregelen zijn er als systeem- of proceswijzigingen niet op tijd kunnen worden gerealiseerd?
5. Maak bewuste ontwerpkeuzes: voorkom overmatige complexiteit
De implementatie van IFRS 18 vereist ontwerpkeuzes rondom het rekeningschema, hiërarchieën en berekeningslogica. Hoewel sterk maatwerk kortetermijnproblemen kan oplossen, introduceert het vaak complexiteit die de flexibiliteit op lange termijn vermindert.
Een eenvoudige, consistente en schaalbare inrichting is in de praktijk vaak effectiever en toekomstbestendiger.
Checklistvragen:
- Hebben we bewust nagedacht over maatwerk en uitzonderingen in ons IFRS 18-ontwerp?
- Zijn tijdelijke oplossingen zoals brugstaten en parallelle rapportage duidelijk gedefinieerd als tijdelijk of blijven ze als legacy achter in het systeem?
- Zijn rapportagestructuren en berekeningsregels eenvoudig en flexibel genoeg om toekomstige wijzigingen op te vangen?
Van checklist naar uitvoering
IFRS 18 vraagt om meer dan technische compliance. Het vereist een gecoördineerde verandering in systemen, processen en mensen.
Onze implementatie-ervaring laat zien dat organisaties die:
- hun einddoel vroeg bepalen
- classificatie en rekeningschema integraal uitwerken
- zorgen voor goede afstemming tussen entiteiten
- investeren in change management
- en complexiteit beperken
beduidend beter in staat zijn om een gecontroleerde en efficiënte transitie te realiseren.
Hoewel elke organisatie een ander vertrekpunt heeft, zijn de onderliggende uitdagingen vaak vergelijkbaar. Een gestructureerde en pragmatische aanpak maakt het verschil tussen een reactieve implementatie en een toekomstbestendige oplossing.
Klaar om uw IFRS 18-readiness te beoordelen?
Wilt u uw aanpak toetsen of de volgende stap zetten?
Neem contact op met een van onze experts!
